TỪ BÔNG HOA PHẨM CHẤT ĐẾN NĂNG LỰC TỰ NHẬN THỨC VỀ BẢN THÂN

🍀Khi được hỏi “Con thấy mình có điểm mạnh, phẩm chất tốt đẹp nào?”, cậu học sinh hoàn thành rất nhanh bông hoa phẩm chất của mình, không đưa cho ai xem, rồi úp bông hoa xuống. Con ngồi cúi mặt, xoay xoay chiếc com-pa với vẻ chán chường, mặc cảm.

🌼Là một giáo viên Giáo dục cảm xúc của con, mình nhận ra cậu học trò này hẳn đã từng có biểu hiện không làm bài, pha trò trong giờ, và bị chê là “béo” nhiều lần, vì đó cũng chính là những suy nghĩ đầu tiên của cậu bé về bản thân mình.

🍀Nếu ai đã từng mắc nhiều lỗi thời đi học, từng là học sinh cá biệt trong lớp, sẽ hiểu sự bào mòn ý chí của cảm giác “vô giá trị”. Điều đó thể hiện rõ qua nét mặt, tư thế ngồi trùng vai xuống, thái độ của con trong các buổi học. Càng nghiêm khắc, cậu bé càng củng cố niềm tin về sự “lười học”, “ngáo”, “béo” của bản thân, và sự trì trệ đó càng trở nên ghê gớm hơn. Cậu bé sẽ ra sao khi bước vào giai đoạn tuổi teen, rồi trở thành một người trưởng thành?

Một số học sinh trong lớp mình dạy cũng chia sẻ “con không biết điểm tốt của con là gì”. Đó là một câu hỏi khá thách thức với nhiều em.

🌞Mình chú ý tới học sinh này và đi tới cạnh để xem con ghi gì. Mình không ngạc nhiên. Mình nghĩ: “Đây chính là lúc giáo dục và chuyển hóa đứa trẻ này.” Bằng suy nghĩ đó, mình giữ được sự bình thản trước một học sinh đang “nhiều sóng gió” trong lòng.

🍀Mình đọc từng từ con viết. Đầu tiên, mình chia sẻ cảm nhận thật của riêng mình về con, rồi hỏi sâu hơn về những điều còn lại. “Bằng cách nào mà con học được lớp 1, rồi lên lớp 2, lên lớp 3 vậy?” “Vì con cố gắng.” “Đó là một phẩm chất tuyệt vời, con thấy không?” Mình hỏi tiếp “ngáo” ý con là gì. “Con có phải là người hay khiến bạn bè bật cười không?” “Con có.” “Vậy con cũng có khiếu hài hước nữa đấy. Chỉ là cần dùng đúng lúc để không gây ảnh hưởng tới tiết học thôi.”

Con cầm bút, tự tay viết lại những ghi nhận mới bên cạnh. Bình thường, cậu bé hầu như miễn cưỡng mỗi khi cô giao nhiệm vụ. Nhưng lần này thì không.

Mình hiểu rằng mình và những giáo viên khác sẽ cần cho con thêm nhiều cơ hội để nhìn thấy những điều tốt đẹp bên trong mình hơn nữa.

Giáo viên: Nguyễn Phương Thảo – Giáo viên giáo dục cảm xúc Trường Xanh Tuệ Đức.

———–

🍀Chúng ta thường nghĩ lời khen chỉ là một câu nói dễ thương, nhưng với một đứa trẻ đang ở độ tuổi tiểu học, mỗi lời nhận xét từ người lớn thực ra đang góp phần xây nên hình dung của con về chính mình. Nhà tâm lý học Erik Erikson gọi giai đoạn 6-12 tuổi là “Siêng năng và Tự ti”. Đây là lúc trẻ bắt đầu hình thành cảm giác mình có năng lực hay không, dựa trên việc những nỗ lực của con có được người lớn ghi nhận hay không. Hình ảnh bản thân của trẻ đến từ cách những người quan trọng xung quanh nhìn nhận con trước, rồi mới trở thành cách con tự nhìn mình, và một khi hình ảnh ấy đã định hình, nó khá bền, khó thay đổi.

🌼Nhà tâm lý học Alfred Adler cho rằng cảm giác thua kém không phải là điều gì tồi tệ: ai trong chúng ta cũng từng cảm thấy mình kém hơn ở một khía cạnh nào đó trong đời. Ông thậm chí xem đây chính là động lực để mỗi người không ngừng hoàn thiện bản thân. Nhưng động lực ấy chỉ trở nên lành mạnh khi đi cùng sự khích lệ và cảm giác được thuộc về. Thiếu đi điều đó, trẻ dễ tìm một lối đi khác để khẳng định mình, như cách cậu bé trong câu chuyện chọn pha trò, thay vì tìm thấy chỗ đứng của mình trong việc học.

🌼Ba mẹ chính là những người ở bên con sớm nhất và thường xuyên nhất. Đằng sau mỗi biểu hiện, mỗi hành động nhỏ trong đời thường, như một lần con kiên trì làm xong việc gì đó, một câu nói dí dỏm làm cả nhà bật cười, đều có thể là một phẩm chất đáng được ba mẹ nhìn thấy và gọi tên. Mỗi đứa trẻ đều có những điểm mạnh riêng, và không phải điểm mạnh nào cũng được thể hiện qua con đường học tập.

Chính những lần ghi nhận ấy, dù nhỏ, đang góp phần xây nên hình ảnh bản thân của con: lành mạnh hay mong manh, tự tin hay hoài nghi chính mình. Nếu con đang gặp khó khăn trong học tập, các con lại càng cần sự tưới tẩm đó hơn ai hết. Ba mẹ hãy nhận ra vai trò quan trọng của mình trong hành trình nuôi dưỡng hình ảnh bản thân lành mạnh và tự tin ấy ở con nhé.

🌞Ba mẹ có thể bắt đầu ngay từ tối nay: mỗi ngày, hãy để ý một việc nhỏ con đã làm và gọi tên phẩm chất đằng sau việc đó. Thay vì chỉ nói “Con giỏi quá”, ba mẹ có thể nói “Bài này khó mà con vẫn làm đến cùng, mẹ thấy con rất kiên trì”. Khi con tự chê mình “lười”, “dốt”, ba mẹ đừng vội phủ nhận hay trách con, mà có thể hỏi lại như cô giáo trong câu chuyện: “Có lúc nào con đã cố gắng không?”, rồi cùng con tìm ra điều tốt đẹp con chưa nhận thấy ở mình.

Ba mẹ đã từng nhận ra một khoảnh khắc nào đó, con tự tin hẳn lên vì được nhìn nhận đúng chưa? Các cha mẹ hãy cùng chia sẻ câu chuyện của mình trong cộng đồng “Kỷ luật tích cực” nhé!